از میانهی دهۀ ۲۰۱۰، استارتاپهای حوزه بیوتک با وعدۀ انقلاب در کشف دارو سر زبانها افتادند: کاهش سریعتر زمان آزمایشها و صرفهجویی میلیارد دلاری در هزینههای تحقیق و توسعه. شرکتهای داروسازی بزرگ مثل Bristol Myers Squibb و Sanofi با اشتهای فراوان پای همکاری با این تیمهای نوپا نشستند. اما بیش از یک دهه پس از آن هیاهو، هنوز هیچ داروی تأییدشدهای مبتنی بر هوش مصنوعی به بازار نیامده است.
موانع فراروی هوش مصنوعی در داروسازی
مسیر طولانی از مدلهای محاسباتی تا قفسۀ داروخانه، هزاران چالش را در دل خود جای داده:
- پیچیدگی زیستشناسی انسان و تعاملات مولکولی که هنوز بخش بزرگی از آن برای دانشمندان مجهول است
- کیفیت و حجم ناکافی دادههای بالینی و پیشبالینی؛ دادههایی که اغلب تکهپروژه و ناکارآمد هستند
- محدودیت در قابلیت تبیین (Explainability) مدلها؛ عدم اعتماد نهادهای نظارتی به تصمیمات جعبهسیاهی AI
این مشکلات باعث شده است حتی پروژههای پرامید اولیه مثل BenevolentAI و Recursion با سقوط ارزش سهام و تغییر استراتژی مواجه شوند.
نقطه عطفهای نویدبخش
با این حال، نسل دوم بازیگران حوزه کشف دارو با AI گامهای مهمی برداشته است:
- AlphaFold2 و تبیین ساختار پروتئینها: شتاب بیسابقه در درک هدفهای مولکولی
- انفجار هوش مصنوعی مولد (Generative AI): خلق ترکیبات شیمیایی جدید و طرحریزی مجازی آزمایشها
علاوه بر اینها، آزمایشگاههای خودکار و پایگاههای گسترده تصویری سلولهای انسانی، فرصت تولید دادههای باکیفیت و آزمایش در مقیاس بزرگ را فراهم کردهاند.
چشماندازی برای فردا
صنعت داروسازی هنوز در آغاز راه یادگیری از دادههاست و برای تحقق وعدهها باید:
- سازوکارهای قانونی و اخلاقی آزمایشات in silico را تعریف کند
- زیرساختهای محاسباتی ابری و کوانتومی را برای افزایش دقت مدلها فراهم آورد
- همکاری میان زیستشناسی سیستممحور و علوم داده را به استانداردی فراگیر بدل کند
جمعبندی اینکه هوش مصنوعی هرچند هنوز به داروی تأییدشده نرسیده، اما با رشد ابزارهای پیشبینی ساختار پروتئین، اتوماسیون آزمایشگاهی و انتشار دادههای باکیفیت، مسیر تحول را هموارتر کرده است. شاید در آیندهای نزدیک، همان سؤالی که امروز میپرسیم—«پس داروی AI کجاست؟»—جوابش را در قفسۀ داروخانه ببینیم.
About the Author
**بیوگرافی متین رضایی**
**متین رضایی**
سردبیر بخش بازیهای ویدیویی و تحلیلگر فرهنگ دیجیتال
متین رضایی تحلیلگر بازیهای ویدیویی، روزنامهنگار و پژوهشگر فرهنگ دیجیتال با بیش از یازده سال تجربه تخصصی در حوزه نقد بازی، تحلیل صنعت سرگرمی دیجیتال و مطالعه تأثیرات فرهنگی-اجتماعی رسانههای تعاملی است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل ژانرهای نوظهور بازیهای ویدیویی، بررسی روایتپردازی در رسانههای تعاملی و مطالعه جامعهشناسی گیمرها در ایران است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد مطالعات رسانه از دانشگاه تهران و کارشناسی علوم ارتباطات اجتماعی از دانشگاه علامه طباطبایی است. همچنین دورههای تخصصی طراحی بازی، روایتپردازی تعاملی و جامعهشناسی فضای مجازی را در مؤسسات پژوهشی داخلی و مراکز بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رضایی فعالیت حرفهای خود را از اوایل دهه نود با نگارش نقد و تحلیل بازیهای ویدیویی در نشریات تخصصی آغاز کرد. با گسترش صنعت بازی در ایران، وی به عنوان مشاور محتوایی با چندین استودیوی بازیسازی داخلی همکاری داشته و در طراحی و ارزیابی پروژههای بازیسازی نقش مشورتی ایفا کرده است.
وی از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه سایت سرگرمی ۹رنگ پیوسته و به عنوان سردبیر بخش بازیهای ویدیویی و تحلیلگر فرهنگ دیجیتال فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای وی درباره تحولات صنعت بازی ایران و جهان، بررسی بازیهای شاخص و مطالعات میدانی درباره جامعه گیمرهای ایرانی، مورد توجه فعالان این صنعت و مخاطبان علاقهمند قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رضایی در تحلیل روایت و مکانیک بازیهای ویدیویی، بررسی اقتصادی و فرهنگی صنعت سرگرمی دیجیتال و پژوهش در زمینه رفتار و هویت گیمرهای ایرانی است. وی همچنین در زمینه طراحی محتوای تعاملی، مشاوره روایتپردازی برای رسانههای دیجیتال و تحلیل تأثیر بازیها بر مهارتهای شناختی و اجتماعی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی رضایی مبتنی بر ترکیب نقد رسانهای، تحلیل فرهنگی و بررسی فنی مکانیکهای بازی است. وی در تحلیلهای خود بر درک لایههای روایی، ارزیابی سیستمهای تعاملی و توجه به بافت فرهنگی تولید و مصرف بازیها تأکید دارد و همواره از قضاوتهای مبتنی بر سلیقه شخصی پرهیز میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن تولیدکنندگان بازیهای ویدیویی ایران و انجمن پژوهشگران رسانههای دیجیتال است و در کمیتههای داوری چندین جشنواره ملی بازیهای رایانهای مشارکت داشته است.
**آخرین بهروزرسانی: بهمن ۱۴۰۴**
