گوگل برای نخستینبار با انتشار گزارشی فنی، عمق واقعی مصرف انرژی، منابع آب و میزان انتشار کربنِ هر پرامپت (درخواست متنی) در مدل Gemini را فاش کرد. این حرکت، گامی مؤثر در راستای شفافیت صنعتی محسوب میشود؛ اما صرفاً آغاز راه است تا سایر بازیگران حوزه هوش مصنوعی نیز در این زمینه مسئولانهتر عمل کنند.
جزئیات مصرف یک پرامپت در Gemini
طبق دادههای گوگل، فرآیند پاسخگویی به یک پرسش متنی در Gemini:
- ۰٫۲۴ واتساعت برق (معادل روشن کردن یک مایکروویو برای یک ثانیه)
- ۰٫۲۶ میلیلیتر آب (حدود پنج قطره)
- نزدیک به ۰٫۰۳ گرم CO₂ منتشر میکند
این ارقام وقتی مقیاس میلیاردها پرامپت روزانه در سراسر جهان را در نظر بگیریم، اهمیت واقعی خود را نشان میدهند و نباید نادیده گرفته شوند.
تقسیمبندی مصرف انرژی
انرژی مصرفی Gemini تنها به تراشه محدود نمیشود و در سراسر زیرساختهای مرکز داده پخش میشود:
- تراشههای TPU: ۵۸٪
- پردازنده و حافظه سرور میزبان: ۲۵٪
- سیستمهای آمادهبهکار و ظرفیت رزروشده: ۱۰٪
- خنکسازی و مبدلهای برق: ۸٪
جف دین، یکی از مدیران ارشد گوگل، تأکید میکند که «برای رسیدن به یک تصویر واقعی، همهچیز را – از تراشهها تا تهویه و خنکسازی – لحاظ کردیم.»
پیشرفتهای بهرهوری و مقایسه زمانی
در عرض یک سال، بهرهوری انرژی Gemini تقریباً ۳۳ برابر بهبود یافته است.
- در مه ۲۰۲۴، هر پرامپت از انرژی بسیار بیشتری استفاده میکرد
- با ارتقاء مدلها، بهینهسازی نرمافزاری و سازگاری سختافزاری، مصرف کاهش یافته است
با این حال، وقتی سراغ وظایف سنگینتری مثل تولید تصویر، ویدئو یا تحلیل حجم عظیمی از دادهها میرویم، مصرف انرژی و آب بهطرز چشمگیری افزایش مییابد.
انرژی پاک و استانداردسازی
گوگل در محاسبه انتشار CO₂، به جای میانگین شبکه برق عمومی، از قراردادهای خرید انرژی تجدیدپذیر خود بهره برده است. این شرکت از سال ۲۰۱۰ تا کنون بیش از ۲۲ گیگاوات از منابع خورشیدی، بادی، زمینگرمایی و پروژههای هستهای پیشرفته تأمین کرده است. نتیجه این رویکرد، انتشار کربن در حدود یکسوم میانگین شبکههای عمومی است.
با این وجود، پژوهشگران مستقل از جمله ساشا لوچونی در Hugging Face معتقدند تا زمانی که سایر شرکتها دادههای مشابه را منتشر نکنند و معیاری واحد (شبیه Energy Star) برای اندازهگیری هوش مصنوعی تدوین نشود، مقایسه واقعی و تصمیمگیری آگاهانه کاربران و سازمانها دشوار خواهد بود.
جمعبندی و چشمانداز آینده
۱. گزارش گوگل نخستین سند شفاف و گسترده درباره اثرات زیستمحیطی هوش مصنوعی است.
۲. مقیاس جهانیِ درخواستها اهمیت بهبود مستمر در بهرهوری انرژی و آب را نشان میدهد.
۳. تدوین استاندارد صنعتی و مشارکت همه بازیگران برای رسیدن به پایداری واقعی ضروری است.
با رشد روزافزون استفاده از هوش مصنوعی در حوزههای مختلف، چارهای جز متمرکز شدن روی کاهش مصرف منابع و انتشار کربن نداریم. هرچند ارقام فعلی نسبتا ناچیز بهنظر میرسند، اما جمعبندی آنها در سطح جهانی میتواند معیاری مهم برای آینده پایدار فناوری باشد.
About the Author
**بیوگرافی متین رضایی**
**متین رضایی**
سردبیر بخش بازیهای ویدیویی و تحلیلگر فرهنگ دیجیتال
متین رضایی تحلیلگر بازیهای ویدیویی، روزنامهنگار و پژوهشگر فرهنگ دیجیتال با بیش از یازده سال تجربه تخصصی در حوزه نقد بازی، تحلیل صنعت سرگرمی دیجیتال و مطالعه تأثیرات فرهنگی-اجتماعی رسانههای تعاملی است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل ژانرهای نوظهور بازیهای ویدیویی، بررسی روایتپردازی در رسانههای تعاملی و مطالعه جامعهشناسی گیمرها در ایران است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد مطالعات رسانه از دانشگاه تهران و کارشناسی علوم ارتباطات اجتماعی از دانشگاه علامه طباطبایی است. همچنین دورههای تخصصی طراحی بازی، روایتپردازی تعاملی و جامعهشناسی فضای مجازی را در مؤسسات پژوهشی داخلی و مراکز بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رضایی فعالیت حرفهای خود را از اوایل دهه نود با نگارش نقد و تحلیل بازیهای ویدیویی در نشریات تخصصی آغاز کرد. با گسترش صنعت بازی در ایران، وی به عنوان مشاور محتوایی با چندین استودیوی بازیسازی داخلی همکاری داشته و در طراحی و ارزیابی پروژههای بازیسازی نقش مشورتی ایفا کرده است.
وی از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه سایت سرگرمی ۹رنگ پیوسته و به عنوان سردبیر بخش بازیهای ویدیویی و تحلیلگر فرهنگ دیجیتال فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای وی درباره تحولات صنعت بازی ایران و جهان، بررسی بازیهای شاخص و مطالعات میدانی درباره جامعه گیمرهای ایرانی، مورد توجه فعالان این صنعت و مخاطبان علاقهمند قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رضایی در تحلیل روایت و مکانیک بازیهای ویدیویی، بررسی اقتصادی و فرهنگی صنعت سرگرمی دیجیتال و پژوهش در زمینه رفتار و هویت گیمرهای ایرانی است. وی همچنین در زمینه طراحی محتوای تعاملی، مشاوره روایتپردازی برای رسانههای دیجیتال و تحلیل تأثیر بازیها بر مهارتهای شناختی و اجتماعی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی رضایی مبتنی بر ترکیب نقد رسانهای، تحلیل فرهنگی و بررسی فنی مکانیکهای بازی است. وی در تحلیلهای خود بر درک لایههای روایی، ارزیابی سیستمهای تعاملی و توجه به بافت فرهنگی تولید و مصرف بازیها تأکید دارد و همواره از قضاوتهای مبتنی بر سلیقه شخصی پرهیز میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن تولیدکنندگان بازیهای ویدیویی ایران و انجمن پژوهشگران رسانههای دیجیتال است و در کمیتههای داوری چندین جشنواره ملی بازیهای رایانهای مشارکت داشته است.
**آخرین بهروزرسانی: بهمن ۱۴۰۴**
