کارشناسان بیماریهای عفونی در جهان هشدار میدهند که با وجود گذشت سالها از اوج همهگیری کووید-۱۹، خطر ظهور و گسترش ویروسهای جدید همچنان جدی است. بر اساس تحلیلهای جدید، سه ویروس نگرانکننده شامل سویههای خاص آنفلوانزای پرندگان (H5N1 و H5N5)، ویروس امپاکس (Mpox) و ویروس اوروپوچ (Oropouche) نیاز به رصد و پایش جدی در سال ۲۰۲۶ دارند.
آنفلوانزای پرندگان (H5N1/H5N5): تهدیدی در مزرعه که به انسان نزدیک میشود
این ویروس نگرانکننده که به طور سنتی در میان طیور شیوع داشت، اکنون پا را فراتر گذاشته است. در سال ۲۰۲۴، سویه H5 برای نخستین بار در گلههای گاوهای شیری ایالات متحده شناسایی شد و منجر به چندین مورد ابتلای انسانی، از جمله دو مورد مرگ، گردید. اگرچه انتقال فعلی محدود به تماس مستقیم با حیوانات آلوده است و شواهدی از انتقال پایدار انسان به انسان گزارش نشده، اما تنوع گونههای درگیر (از H5N1 تا H5N5) نشانهای هشداردهنده از پتانسیل جهش این ویروس است. نگرانی دیگر، کاهش ظرفیت نظارتی و بودجه برخی مراکز کنترل بیماری است که میتواند توانایی ردیابی سریع و دقیق شیوع را تضعیف کند.
ویروس امپاکس (Mpox): بازگشت یک خویشاوند آبله با الگوهای جدید
این ویروس نگرانکننده، که پیشتر آبله میمونی نامیده میشد، بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است. پس از همهگیری جهانی زیرشاخه IIb در سال ۲۰۲۲ که عمدتاً از طریق تماس نزدیک منتقل شد، اکنون شیوع زیرشاخه Ib در جمهوری دموکراتیک کنگو و گسترش آن به کشورهای همسایه و حتی موارد پراکنده در اروپا و آمریکا، زنگ خطر را به صدا درآورده است. چالش اصلی این است که با وجود در دسترس بودن واکسن، درمان اختصاصی برای این بیماری که باعث تب و بثورات پوستی دردناک میشود، وجود ندارد و مهار آن نیازمند بسیج منابع و توجه بینالمللی است.
ویروس اوروپوچ (Oropouche): بیماری حشرهزادی با قلمرو در حال گسترش
سومین ویروس نگرانکننده در فهرست کارشناسان، اوروپوچ است که توسط پشههای ریز منتقل میشود. این ویروس که زمانی محدود به حوضه آمازون بود، اکنون به سراسر آمریکای جنوبی و مرکزی گسترش یافته و با گزارش موارد مرتبط با سفر در اروپا، جنبهای بینالمللی یافته است. دو نکته این ویروس را به ویژه خطرناک میکند:
- نبود واکسن یا درمان: در حال حاضر هیچ ابزار دارویی خاصی برای پیشگیری یا مقابله با این بیماری وجود ندارد.
- عوارض جدی بر بارداری: گزارشهایی از انتقال ویروس از مادر به جنین و ارتباط آن با ناهنجاریهایی مانند میکروسفالی (کوچکی غیرطبیعی سر نوزاد) باعث نگرانی فراوان شده است.
چرا پایش جهانی این ویروسها حیاتی است؟
متخصصان تاکید میکنند که در دنیای به همپیوسته امروز، یک تهدید محلی میتواند به سرعت به بحرانی جهانی تبدیل شود. عواملی مانند تغییرات اقلیمی، افزایش تماس انسان و حیات وحش، و جابهجاییهای بینالمللی، بستری برای ظهور و گسترش بیماریهای نوپدید فراهم میکنند. رویکرد «یک سلامت» که پیوند سلامت انسان، حیوان و محیط زیست را میبیند، تنها راهبرد مؤثر برای پیشگیری است. این امر مستلزم تقویت نظامهای نظارتی جهانی، سرمایهگذاری بر تحقیقات برای توسعه واکسن و دارو، و حفظ پوشش واکسیناسیون برای بیماریهای قابل پیشگیری مانند سرخک است تا از بازگشت آنها جلوگیری شود. هشیاری و آمادگی جمعی، کلید ایمننگهداشتن جهان در برابر موج بعدی ویروسهای نگرانکننده است.
About the Author
**بیوگرافی متین رضایی**
**متین رضایی**
سردبیر بخش بازیهای ویدیویی و تحلیلگر فرهنگ دیجیتال
متین رضایی تحلیلگر بازیهای ویدیویی، روزنامهنگار و پژوهشگر فرهنگ دیجیتال با بیش از یازده سال تجربه تخصصی در حوزه نقد بازی، تحلیل صنعت سرگرمی دیجیتال و مطالعه تأثیرات فرهنگی-اجتماعی رسانههای تعاملی است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل ژانرهای نوظهور بازیهای ویدیویی، بررسی روایتپردازی در رسانههای تعاملی و مطالعه جامعهشناسی گیمرها در ایران است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد مطالعات رسانه از دانشگاه تهران و کارشناسی علوم ارتباطات اجتماعی از دانشگاه علامه طباطبایی است. همچنین دورههای تخصصی طراحی بازی، روایتپردازی تعاملی و جامعهشناسی فضای مجازی را در مؤسسات پژوهشی داخلی و مراکز بینالمللی گذرانده است.
**سوابق حرفهای**
رضایی فعالیت حرفهای خود را از اوایل دهه نود با نگارش نقد و تحلیل بازیهای ویدیویی در نشریات تخصصی آغاز کرد. با گسترش صنعت بازی در ایران، وی به عنوان مشاور محتوایی با چندین استودیوی بازیسازی داخلی همکاری داشته و در طراحی و ارزیابی پروژههای بازیسازی نقش مشورتی ایفا کرده است.
وی از سال ۱۳۹۹ به تیم تحریریه سایت سرگرمی ۹رنگ پیوسته و به عنوان سردبیر بخش بازیهای ویدیویی و تحلیلگر فرهنگ دیجیتال فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای وی درباره تحولات صنعت بازی ایران و جهان، بررسی بازیهای شاخص و مطالعات میدانی درباره جامعه گیمرهای ایرانی، مورد توجه فعالان این صنعت و مخاطبان علاقهمند قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی رضایی در تحلیل روایت و مکانیک بازیهای ویدیویی، بررسی اقتصادی و فرهنگی صنعت سرگرمی دیجیتال و پژوهش در زمینه رفتار و هویت گیمرهای ایرانی است. وی همچنین در زمینه طراحی محتوای تعاملی، مشاوره روایتپردازی برای رسانههای دیجیتال و تحلیل تأثیر بازیها بر مهارتهای شناختی و اجتماعی تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی رضایی مبتنی بر ترکیب نقد رسانهای، تحلیل فرهنگی و بررسی فنی مکانیکهای بازی است. وی در تحلیلهای خود بر درک لایههای روایی، ارزیابی سیستمهای تعاملی و توجه به بافت فرهنگی تولید و مصرف بازیها تأکید دارد و همواره از قضاوتهای مبتنی بر سلیقه شخصی پرهیز میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن تولیدکنندگان بازیهای ویدیویی ایران و انجمن پژوهشگران رسانههای دیجیتال است و در کمیتههای داوری چندین جشنواره ملی بازیهای رایانهای مشارکت داشته است.
**آخرین بهروزرسانی: بهمن ۱۴۰۴**
